Het privilege, of tirannie zo u wil, van de ochtendmens.

Het feit dat mensen verschillende bioritmes hebben én daar zelf niet voor kiezen, zou intussen voor niemand meer een aha erlebnis moeten zijn. Toch houdt de samenleving er maar nauwelijks rekening mee. Wie het chronotype nachtuil heeft, moet het maar ontgelden.

Ironisch genoeg plukken we van die verschillen wel massaal de vruchten. De student die de nachtshift voor zijn rekening neemt bij een niet nader genoemde grote autoconstructeur, de verpleegkundige in het woonzorgcentrum die jullie ouders ’s nachts geruststelt, de machinist die de late shift heeft gehad, de arbeiders die aan een recordtempo pakjes sorteren tegen het minimumloon, de hulpdiensten, de warme bakker op de hoek. Zij houden de boel draaiende terwijl de ochtendmensen zich gezapig in bed neervlijen voor een hele nacht welverdiende rust.

In mijn dorp kun je er de (luidruchtige) klok op gelijkzetten: op dinsdagmorgen, om de twee weken, breekt bij het krieken van de dag de hel los. Met veel decibels en ik vermoed hier en daar toch ook een beetje leedvermaak, loopt men er de kantjes af. Starten doet men uiteraard in de woonwijk.

Onkruid op een wandelpad dat door niemand wordt gebruikt, noch de spriet die sinds de vorige beurt één centimeter tussen de stoepstenen is gegroeid, wordt gespaard. Wat later – of soms helaas weer ontiegelijk vroeg op een andere dag – volgt de invasie van bosmaaiers, die in de zomer, gehuld in stofwolken (want er is droogte, weet u wel) over de gemillimeterde en gele stoppels rijden met een verbetenheid waar zelf M-O, de schoonmaakrobot uit WALL-E, zou bij verbleken. Dit terwijl de wandeltrappen langs het kanaal overwoekerd worden door brem en menig wandelaar daar een arm of been openhaalt.

Hoog tijd dus dat het privilege van de ochtendmens op de schop gaat en dat de inclusieve maatschappij eens wat verder kijkt dan de circadiaanse neus lang is. Wie ’s nachts werkt, betaalt daar immers een prijs voor: een grotere kans op diabetes en hart- en vaatziekten en andere gezondheidsrisico's. Sterker nog, sommige studies suggereren zelfs dat nachtuilen mogelijk minder lang leven. Ze verdienen dus rust en vooral ook respect, in dat mogelijk kortere en door meer ongemakken geplaagde leven.

Daarom dit warme pleidooi om te beginnen met kantjessnijden, bladblazen en bosmaaien rond de kerk … het jeugdhuis … de begraafplaats, waar er op dat uur SOWIESO niemand (meer wakker te krijgen) is, de wandeltrappen aan het kanaal, of aan het station, waar iedereen SOWIESO AL WAKKER IS. Kortom overal, behalve onder de slaapkamerramen van de mensen. Het zijn maar suggesties natuurlijk, maar er hangt een zweem van gezond verstand rond, meen ik toch.

Zo kunnen op een minder onzalig uur de woonwijken worden aangepakt, zodat nachtwerkers met kleine oogjes, maar toch iets meer uitgerust, aan hun volgende shift kunnen beginnen. Ze hebben al genoeg te lijden onder het hanengekraai, de aanslaande honden, gespreide vuilnisophalingen, het opstartende verkeer, de vele bouwwerven en wanhopige postbodes die op alle bellen duwen om hun pakjes afgeleverd te krijgen.

Tenslotte hebben we toch graag dat onze economie, kost wat kost, blijft draaien, en er niet te veel mensen chronisch ziek worden, nietwaar?

Nog één tip: als er niets te zien is, valt er niets te maaien.

Gras dat geel en kort is, heeft zonder het lawaai, al stress genoeg. Denk eens buiten het hokje, en maai mij dan niet, ook al is het juli. Trouwens, al dat stof inademen is zelfs voor de fitste ochtendmens ongezond.

Dan de kerkklokken nog. Iedereen weet intussen helaas écht wel hoe laat het is (behalve Bart De Wever dan misschien).

Als je een hele zaterdagnacht hebt gewerkt, is het laatste wat je nodig hebt een twintig minuten durend, galmend concert om half negen op zondagochtend. Geef die klokken dus maar in permanente bruikleen aan ‘t schoon verdiep.

Begrijp ons niet verkeerd, we gunnen de vroege vogel zijn of haar worm. Het zou alleen fijn zijn als die er af en toe iets minder luidruchtig van zou genieten.

Met dank, de nachtwerkers en hun sympathisanten.